Wed Oct 02 13:49:50 UTC 2024: ## शास्त्रशुद्ध घटस्थापना आणि नवरात्री उत्थापनाचा विधी
**पुणे:** आश्विन शुद्ध प्रतिपदेला नवरात्र सुरू होते. यंदा ३ ऑक्टोबर रोजी नवरात्रीस प्रारंभ होत आहे. यानिमित्त अनेक घरात घटस्थापना करण्याचा कुळाचार आहे. अनेक जणींना घटस्थापना करण्याची इच्छा असते, परंतु शास्त्रशुद्ध पद्धत माहित नसते. चला तर जाणून घेऊया घटस्थापनेचा आणि नवरात्री उत्थापनाचा शास्त्रशुद्ध विधी!
**घटस्थापना:**
* **देवीची पूजा:** घट बसतेवेळी देवीची पूजा करावी आणि पूजेचा टाक घ्यावा.
* **अभिषेक आणि स्थापना:** देवीला अभिषेक करावा आणि नंतर स्थापना करावी. पाटाचा वापर करावा, त्यावर गहू पसरून पाण्याने भरलेला कलश ठेवावा. कलशाच्या पाण्यात पैसे, सुपारी घालावी. तांब्यावर गव्हाने भरलेले लहान ताम्हन ठेवून त्यात देवीचा टाक ठेवावा.
* **पूजा सामग्री:** हळद-कुंकू, गंध आणि फुलांनी पूजा करावी. या दिवशी गव्हाचे महत्त्व जास्त असते. पाटापुढे शंख आणि घंटा ठेवावी.
* **माती आणि गहू:** पत्रावळीवर चाळलेली काळी माती टाकून गहू, पुन्हा माती, पुन्हा गहू पेरावेत. असे दोन-तीन वेळा करावे.
* **भांड्याची पूजा:** मध्ये पेल्यासारखे भांडे ठेवून त्यांची पूजा करावी. पाणी, हळद, कुंकू वाहून फुलांची माळ करून त्यावर सोडावी. कलशाची पूजा करावी.
* **रांगोळी आणि माळ:** पाटावर रांगोळी काढावी. कारळ्याच्या किंवा झेंडुच्या फुलांची माळ करावी. अन्य सुवासिक फुले मिळाली, तर त्यांची माळ नवरात्रीत नऊ दिवस घटावर रोज एक याप्रमाणे बांधावी.
* **नऊ दिवसांचा व्रत:** शक्य झाल्यास नवरात्रीत नऊ दिवस चोवीस तास समई तेवत ठेवावी. ज्या दिवशी एका तिथीचा क्षय असेल त्या दिवशी दोन वेळा माळा घालून नऊ दिवसांच्या माळा पूर्ण कराव्यात. फराळाचा नैवेद्य दाखवून नंतर फराळ करावा. रोज सायंकाळी देवीची आरती, जप, पोथीवाचन करावे.
**नवरात्री उत्थापन:**
* **देवीची पूजा:** नवरात्री उठते वेळी प्रथम देवीची पूजा करून घटाला माळ घालून करावी. नंतर माळ वर खुंटीवर ठेवावी.
* **टाकाचा अभिषेक:** टाक ताम्हनात घेऊन अभिषेक करावा. धुवून पुसून देवघरात स्थापना करावी व पूजा करावी.
* **नैवेद्य आणि पुरणाची आरती:** जेवणाचा नैवेद्य दाखवून, पुरणाचे दिवे तयार करून पुरणाची आरती करावी. पुरणाचे दिवे नऊ, पाच, सात असे करावेत, सर्व दिवे लहान करावेत आणि एक दिवा मोठा करावा. सर्व दिव्यात तूप आणि वात घालावी, मोठ्या दिव्यात हाताने केलेल्या दोरीच्या पाच वातीचा एक जुडगा लावावा.
* **कलशातील पाणी:** कलशातील पाणी घराच्या चारही दिशांना शिंपडून घ्यावे आणि बाकीचे तुळशीत ओतावे.
* **तोरण:** दाराला आंब्याचे तोरण लावावे.
* **नैवेद्य:** दूध साखरेचा नैवेद्य दाखवून नवरात्रीचे उत्थापन करावे.
**टीप:** ही माहिती फक्त सामान्य ज्ञानासाठी आहे. शास्त्रशुद्ध पद्धत जाणून घेण्यासाठी आपल्या शास्त्रज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
First Piper 